Nội dung bài viết
Chọn biến tần theo đúng "số kW" của động cơ là cách làm phổ biến nhưng chưa đủ. Cùng một động cơ 22 kW, lắp cho quạt hút và lắp cho máy nghiền cần biến tần khác nhau. Bài viết đi qua 6 bước chọn biến tần, kèm ví dụ với biến tần Megmeet MV810 theo catalogue.
Bước 1: Lấy dòng định mức trên nhãn động cơ
Biến tần được chọn theo dòng điện, không chỉ theo công suất. Hai động cơ cùng 7,5 kW nhưng khác số cực, khác hiệu suất có thể có dòng khác nhau.
Điều kiện: dòng ra định mức của biến tần ≥ dòng định mức trên nhãn động cơ.
Bước 2: Xác định loại tải: nặng (HD) hay nhẹ (ND)
Nhiều biến tần công bố hai mức định mức:
| Chế độ | Loại tải | Khả năng quá tải (Megmeet MV800, theo brochure) |
|---|---|---|
| HD (Heavy Duty) | Tải mô-men không đổi: băng tải, máy trộn, máy nén piston, máy nghiền, cầu trục | 150% trong 1 phút, 180% trong 6 s, 200% trong 1 s |
| ND (Normal Duty) | Tải mô-men thay đổi: bơm ly tâm, quạt | 110% trong 1 phút |
Tải bơm, quạt không cần quá tải lớn khi khởi động, nên có thể dùng định mức ND: cùng một biến tần, định mức ND cho phép dòng và công suất lớn hơn HD.
Ví dụ trong bảng thông số Megmeet MV810 (nguồn 3 pha 380–480 V):
| Model | HD: dòng ra / công suất | ND: dòng ra / công suất |
|---|---|---|
| MV810G1-4T5.5B | 13 A / 5,5 kW | — |
| MV810G1-4T7.5B | 17 A / 7,5 kW | — |
| MV810G1-4T11B | 25 A / 11 kW | — |
| MV810G1-4T18.5B | 38 A / 18,5 kW | 45 A / 22 kW |
| MV810G1-4T22B | 45 A / 22 kW | 60 A / 30 kW |
Các model nhỏ chỉ có một định mức (HD).
Bước 3: Nguồn cấp và điện áp động cơ
- Nguồn 3 pha 380 V: dùng biến tần 3 pha cấp 380 V. Với Megmeet, mã có 4T, ví dụ MV810G1-4T7.5B.
- Chỉ có nguồn 1 pha 220 V: dùng biến tần đầu vào 1 pha (mã 2S, ví dụ MV810G1-2S2.2B). Đầu ra là 3 pha 220 V, nên động cơ phải đấu tam giác ở 220 V (động cơ 220/380 V đấu Δ).
- Kiểm tra dải công suất: MV810 có đầu vào 1 pha 220 V từ 0,4 đến 7,5 kW, đầu vào 3 pha 380 V từ 0,4 đến 75 kW; MV820 lên đến 400 kW.
Đọc mã Megmeet MV810 G1 4T 7.5 B: dòng MV810, G = đa dụng, 1 = thế hệ, 4 = cấp 380 V, T = ba pha, 7.5 = 7,5 kW, B = có sẵn bộ hãm (cần lắp thêm điện trở xả khi dùng hãm).
Bước 4: Hãm và dừng nhanh
Khi giảm tốc nhanh, tải có quán tính lớn (quạt lớn, ly tâm) hoặc tải thế năng (nâng hạ, băng tải dốc) đẩy năng lượng ngược về biến tần. Biến tần báo lỗi quá áp nếu không có đường xả. Khi đó cần:
- Biến tần có bộ hãm (Megmeet mã có "B") và điện trở xả chọn theo hướng dẫn của hãng.
- Ứng dụng nâng hạ nên chọn dòng biến tần hoặc chức năng chuyên cho nâng hạ.
Bước 5: Chế độ điều khiển
| Chế độ | Phù hợp |
|---|---|
| V/f | Bơm, quạt, nhiều động cơ chạy song song trên một biến tần |
| Vector không cảm biến (SVC) | Băng tải, máy trộn: cần mô-men tốt ở tốc độ thấp |
| Vector có encoder (FVC) | Yêu cầu chính xác cao về tốc độ, vị trí (cần card encoder) |
Dòng MV800 hỗ trợ cả ba chế độ theo brochure.
Bước 6: Môi trường và lắp đặt
- Nhiệt độ: Megmeet MV800 làm việc từ −10 đến +50 °C, trên 40 °C phải giảm định mức (theo brochure). Tủ đặt ngoài trời hoặc trong xưởng nóng cần quạt thông gió, hoặc chọn biến tần cỡ lớn hơn.
- Cấp bảo vệ IP20: lắp trong tủ điện, tránh bụi, hơi nước, khí ăn mòn.
- Bảo vệ phía trước: aptomat hoặc cầu chì theo khuyến nghị của hãng. Không đóng cắt contactor ở đầu ra khi biến tần đang chạy.
- Cáp động cơ dài: có thể cần cuộn kháng đầu ra; chống dòng rò phải đúng loại (xem bài RCCB và RCBO).
Ví dụ chọn biến tần
| Ứng dụng | Động cơ (nhãn) | Loại tải | Chọn (Megmeet MV810) |
|---|---|---|---|
| Bơm cấp nước | 7,5 kW, khoảng 15 A, 380 V | ND (một định mức) | MV810G1-4T7.5B, 17 A ≥ 15 A |
| Quạt hút | 22 kW, khoảng 42 A, 380 V | ND | MV810G1-4T18.5B ở định mức ND 45 A / 22 kW |
| Máy nghiền | 22 kW, khoảng 42 A, 380 V | HD | MV810G1-4T22B (HD 45 A); nếu khởi động rất nặng, chọn cỡ lớn hơn |
| Băng tải nhỏ | 5,5 kW, khoảng 11 A, 380 V | HD | MV810G1-4T5.5B, 13 A |
Dòng nhãn trong ví dụ chỉ để minh họa. Hãy dùng đúng số trên nhãn động cơ thực tế.
Checklist chọn biến tần
- Dòng ra định mức (đúng chế độ HD hay ND) ≥ dòng nhãn động cơ.
- Nguồn cấp 1 pha hay 3 pha, điện áp đúng; động cơ đấu đúng điện áp đầu ra.
- Cần hãm không? Nếu có: bộ hãm và điện trở xả.
- Chế độ điều khiển phù hợp tải.
- Nhiệt độ, thông gió tủ, cấp IP.
- Bảo vệ phía trước, cáp, chống dòng rò đúng loại.
Với động cơ 3 HP hoặc 5 HP nguồn 380 V, hai model thông dụng tại VITCO là MV820G1-4T2.2B (dòng ra 5,6 A) và MV820G1-4T3.7B (dòng ra 9,4 A), theo bảng 1-1 sổ tay Megmeet MV820 V2.0.
Chưa chắc nên dùng biến tần hay khởi động mềm, xem bài Khởi động mềm hay biến tần. Xem các biến tần tại VITCO.
Bài viết mang tính hướng dẫn chung. Chọn biến tần cho ứng dụng cụ thể cần dựa trên nhãn động cơ, đặc tính tải và hướng dẫn của nhà sản xuất. Kỹ sư VITCO có thể hỗ trợ chọn biến tần và phụ kiện qua trang yêu cầu báo giá.
Nguồn tham khảo
- Megmeet, MV800 Series Drive Brochure: quy tắc đặt mã, khả năng quá tải HD/ND, chế độ điều khiển, điều kiện môi trường, bảng thông số MV810 (trang 19).
- Megmeet, MV810 Series AC Drive User Manual.
- IEC 61800 (hệ truyền động điện điều chỉnh tốc độ).
