Nội dung bài viết
Công tơ điện (đồng hồ điện) đo điện năng tiêu thụ theo kWh. Ngoài công tơ tính tiền của ngành điện, nhà xưởng, nhà trọ, tòa nhà thường lắp thêm công tơ nội bộ để chia tiền điện giữa các khu, các phòng, hoặc theo dõi máy nào tốn điện. Chọn công tơ nội bộ cần phân biệt hai cách đấu: trực tiếp và gián tiếp qua biến dòng CT.
Đọc ký hiệu dòng điện trên công tơ
Công tơ ghi dòng điện dạng Ib(Imax):
- 5(80)A: dòng cơ sở 5 A, dòng lớn nhất công tơ chịu được và vẫn đo đúng cấp chính xác là 80 A. Đây là công tơ trực tiếp.
- 3x5(10)A hay 3x5(6)A (trên công tơ 3 pha): dòng định mức chỉ 5 A, lớn nhất 10 A hoặc 6 A, là công tơ gián tiếp, phải đấu qua CT.
Điện áp ghi 230 V (1 pha) hoặc 3x230/400 V (3 pha 4 dây). Cấp chính xác thường là 1 (có khi ghi Class 1 hoặc cấp 1.0).
Công tơ trực tiếp
Dây pha đi thẳng qua công tơ tới tải, nên toàn bộ dòng tải chạy qua đầu cực công tơ.
- 1 pha: cho phòng trọ, căn hộ, khu văn phòng nhỏ; loại 5(80)A, 10(40)A phổ biến.
- 3 pha: cho xưởng nhỏ, máy có dòng tải tới khoảng 100 A tùy loại công tơ.
- Đọc số thì lấy đúng số trên mặt công tơ, không cần nhân.
Ưu điểm: lắp đơn giản, rẻ. Hạn chế: dòng tải không được vượt Imax; đầu cực phải siết đúng lực vì dòng lớn đi qua, siết lỏng sẽ phát nóng.
Công tơ gián tiếp qua CT
Tải dòng lớn (tủ phân phối vài trăm ampe) thì dây lực luồn qua biến dòng CT, chỉ dây thứ cấp 5 A của CT đi vào công tơ. Công tơ 3 pha cần 3 CT (mỗi pha một CT) và dây áp lấy từ từng pha.
- Hệ số nhân = tỉ số CT. Ví dụ CT 300/5 A thì hệ số nhân là 60: công tơ chỉ tăng 10 kWh nghĩa là thực tế đã dùng 600 kWh.
- Đấu đúng cực tính: đầu P1 của CT hướng về phía nguồn, cực S1/S2 phía thứ cấp đấu đúng đầu công tơ; đấu ngược một pha thì công tơ đo thiếu.
- Không hở mạch thứ cấp CT khi đang có điện, xem lý do trong bài biến dòng CT.
Một số công tơ điện tử cho phép cài sẵn tỉ số CT để hiển thị thẳng số kWh thực; khi đó phải ghi rõ trên nhãn tủ để người đọc số không nhân lần nữa.
Chọn loại nào
| Dòng tải lớn nhất | Gợi ý |
|---|---|
| Đến 60–80 A, 1 pha | Công tơ 1 pha trực tiếp |
| Đến khoảng 100 A, 3 pha | Công tơ 3 pha trực tiếp (kiểm tra Imax) |
| Trên 100 A | Công tơ 3 pha gián tiếp + 3 CT |
Công tơ nội bộ dùng để chia tiền điện nên chọn loại có cấp chính xác ghi rõ, có kẹp chì nắp đầu cực để tránh can thiệp. Công tơ tính tiền với ngành điện do đơn vị điện lực lắp đặt và kiểm định theo quy định đo lường.
Thiết bị VITCO liên quan
- Công tơ điện tử Tengen DDZY256: công tơ thông minh 1 pha 230 V, dòng 5(80)A (có tùy chọn 5(60)A, 5(100)A), cấp chính xác 1.
- Công tơ EMIC 3 pha gián tiếp ME-43: công tơ điện tử 3 pha 3x5(10)A, đấu qua CT.
- Biến dòng Tengen BH-0.66: CT hạ thế tỉ số từ 5/5 đến 4000/5 A cho công tơ gián tiếp.
Cần chọn công tơ và CT cho tủ điện, gửi yêu cầu báo giá kèm dòng tải lớn nhất và số pha.
Nguồn tham khảo
- IEC 62052-11: thiết bị đo điện năng, yêu cầu chung.
- IEC 62053-21: công tơ điện tử đo điện năng tác dụng cấp chính xác 1 và 2.
- IEC 61869-2: biến dòng.
- Trang sản phẩm Tengen DDZY256; trang sản phẩm EMIC ME-43.
