Nội dung bài viết
Trên thân mỗi động cơ điện có một nhãn thông số (nameplate). Đây là nguồn đúng nhất để chọn biến tần, aptomat, contactor và rơ le nhiệt cho động cơ đó, đúng hơn cả việc đoán theo kích thước hay hỏi "máy mấy ngựa".
Ý nghĩa từng dòng
| Ký hiệu trên nhãn | Ý nghĩa | Dùng để |
|---|---|---|
| kW (hoặc HP) | Công suất cơ trên trục khi chạy định mức | Chọn biến tần, khởi động mềm |
| V kèm Δ/Y | Điện áp định mức và cách đấu tương ứng | Đấu dây đúng lưới điện |
| A | Dòng định mức ứng với từng điện áp | Chọn aptomat, chỉnh rơ le nhiệt |
| cosφ | Hệ số công suất khi chạy định mức | Tính dòng, tụ bù |
| η hoặc Eff. | Hiệu suất (%), có thể kèm cấp IE2, IE3 | So sánh điện năng tiêu thụ |
| r/min (rpm) | Tốc độ quay định mức | Biết số cực: khoảng 2.900 là 2 cực, 1.450 là 4 cực |
| Hz | Tần số lưới (50 Hz ở Việt Nam) | Cài đặt biến tần |
| IP55, IP54 | Cấp bảo vệ vỏ chống bụi, nước | Chọn động cơ theo môi trường |
| Ins. Cl. F | Cấp cách điện cuộn dây (F chịu tới 155 °C) | Đánh giá khả năng chịu nhiệt |
| S1 | Chế độ làm việc liên tục | Biết động cơ có chạy suốt ngày được không |
kW và HP
kW là đơn vị chuẩn trên nhãn động cơ theo IEC. HP (mã lực) vẫn hay dùng ở thị trường: 1 HP xấp xỉ 0,75 kW, nên động cơ "10 ngựa" thường là 7,5 kW. Khi đặt hàng, ưu tiên ghi kW đúng như trên nhãn, tránh nhầm giữa các cách quy đổi.
Công suất trên nhãn là công suất cơ động cơ cấp ra trục. Công suất điện lấy từ lưới lớn hơn, vì còn tổn hao (hiệu suất) và thành phần phản kháng (cosφ).
Điện áp và cách đấu Δ/Y
Nhãn động cơ 3 pha thường ghi hai điện áp, ví dụ:
- Δ/Y 220/380 V: đấu tam giác (Δ) khi lưới 3 pha 220 V, đấu sao (Y) khi lưới 3 pha 380 V. Ở lưới 380 V thông dụng của Việt Nam, động cơ này đấu sao.
- Δ/Y 380/660 V: đấu tam giác ở lưới 380 V. Loại này dùng được cho khởi động sao – tam giác, vì khi khởi động ở sao, mỗi cuộn chỉ chịu điện áp thấp hơn.
Đấu nhầm động cơ Δ/Y 220/380 V thành tam giác vào lưới 380 V làm cuộn dây chịu quá áp, dòng tăng mạnh và cháy động cơ sau thời gian ngắn.
Dòng điện trên nhãn cũng ghi theo cặp, ví dụ 26,5/15,3 A: số đầu ứng với điện áp đầu (đấu Δ), số sau ứng với điện áp sau (đấu Y). Chọn aptomat, chỉnh rơ le nhiệt theo dòng ứng với cách đấu đang dùng.
Lỗi hay gặp khi đọc nhãn
- Lấy công suất kW để chọn aptomat thay vì dòng định mức A.
- Chọn biến tần theo HP quy đổi sai, hoặc không xem tải nặng hay nhẹ.
- Nhãn mờ, bong: chụp lại nhãn ngay khi lắp đặt mới, lưu vào hồ sơ thiết bị.
Thiết bị VITCO liên quan
- Biến tần Megmeet MV820: biến tần đa năng 0,4–250 kW, có loại 1 pha 220 V và 3 pha 380 V; cài đặt công suất, dòng, tốc độ, tần số theo đúng nhãn động cơ.
- Contactor Tengen TGC1 và rơ le nhiệt TGR1: đóng cắt và bảo vệ quá tải, rơ le chỉnh theo dòng trên nhãn.
- Aptomat bảo vệ động cơ (CB motor): bảo vệ ngắn mạch và quá tải trong một thiết bị, dải chỉnh dòng theo nhãn.
Gửi ảnh nhãn động cơ kèm yêu cầu báo giá để kỹ sư VITCO chọn bộ thiết bị phù hợp.
Nguồn tham khảo
- IEC 60034-1: máy điện quay, thông số định mức và tính năng (thông tin trên nhãn).
- IEC 60034-30-1: cấp hiệu suất IE của động cơ xoay chiều.
- Tài liệu biến tần Megmeet MV820 (nhóm tham số động cơ).
