Nội dung bài viết
Ampe kìm đo dòng điện mà không cần cắt mạch hay tháo dây: chỉ cần kẹp hàm kìm quanh dây đang có dòng chạy qua. Vì tiện, nhiều người dùng sai cách và đọc ra những con số vô nghĩa, có khi bằng 0 dù máy đang chạy. Dưới đây là các bước đo đúng và những lỗi hay gặp.
Nguyên lý: kìm đo từ trường quanh dây
Dòng điện chạy trong dây tạo ra từ trường bao quanh dây. Hàm kìm là một lõi từ khép kín, đo từ trường này rồi quy ra dòng điện. Với dòng xoay chiều, ampe kìm thường dùng nguyên lý biến dòng. Với dòng một chiều, kìm phải có cảm biến Hall, nên chỉ loại ghi AC/DC mới đo được dòng DC.
Lỗi số 1: kẹp cả sợi cáp
Trong cáp 1 pha, dòng đi trên dây pha và về trên dây trung tính bằng nhau và ngược chiều. Kẹp cả sợi cáp, hai từ trường triệt tiêu nhau và kìm báo gần 0 A. Với cáp 3 pha cũng vậy: kẹp cả ba dây pha của một tải cân bằng, kìm cũng báo gần 0.
Cách đúng: tách riêng từng dây và kẹp một dây mỗi lần đo. Nếu dây nằm trong vỏ cáp không tách được, đo ở đầu cực aptomat, contactor, hoặc dùng bộ tách dây chuyên dụng.
Hiện tượng "kẹp cả cáp ra 0" lại có ích: nếu kẹp cả dây pha và trung tính mà kìm báo vài chục mA trở lên, mạch đó đang có dòng rò. Muốn đo dòng rò nhỏ cần ampe kìm có thang mA chuyên dụng.
Các bước đo dòng AC
- Chọn thang A~ (dòng xoay chiều). Ước lượng dòng để chọn thang nếu máy không tự đổi thang.
- Mở hàm, đưa một dây vào giữa hàm, rồi đóng kín hàm. Hàm hở một khe nhỏ cũng làm số đo sai.
- Giữ dây ở chính giữa hàm, tránh xa các dây khác và thanh cái đang có dòng lớn.
- Đợi số ổn định rồi đọc. Dùng nút HOLD nếu vị trí đo khó nhìn.
Đo dòng DC: nhớ chỉnh về 0
Ở thang A⎓, cảm biến Hall chịu ảnh hưởng của từ trường trái đất và từ dư trong hàm. Trước khi kẹp dây, nhấn nút ZERO (hoặc REL) để đưa số về 0, rồi mới kẹp. Khi đo dòng chuỗi pin mặt trời hoặc ắc quy, chiều dòng điện cũng quan trọng: kìm báo số âm nghĩa là dòng chạy ngược chiều mũi tên in trên hàm.
Dòng nhỏ: quấn nhiều vòng
Khi dòng chỉ vài trăm mA, kìm thường đo kém chính xác. Mẹo: quấn dây N vòng qua hàm kìm, đọc số rồi chia cho N. Ví dụ quấn 5 vòng, kìm báo 2,0 A thì dòng thật là 0,4 A. Cách này chỉ làm với dây có vỏ cách điện còn tốt, sau khi đã cắt điện để quấn.
Khi nào cần True RMS
Kìm thường (đo trung bình) chỉ đúng khi dòng là hình sin chuẩn. Dòng của biến tần, bộ nguồn xung, đèn LED, máy tính bị méo dạng, nên kìm thường có thể sai nhiều. Nếu hay đo các tải này, chọn kìm True RMS. Đo ngõ ra biến tần, nên chọn kìm có chế độ VFD (lọc tần số cao) để đọc đúng.
Dùng số đo để kiểm tra động cơ 3 pha
- Đo lần lượt dòng ba pha khi động cơ chạy tải ổn định. Ba số nên gần bằng nhau; một pha lệch nhiều là dấu hiệu tiếp xúc kém, mất cân bằng áp hoặc lỗi cuộn dây.
- So dòng đo được với dòng định mức trên nhãn động cơ. Thường xuyên vượt định mức là động cơ đang quá tải.
- Đối chiếu với dòng chỉnh của rơ le nhiệt. Rơ le nhiệt thường chỉnh bằng dòng định mức của động cơ, không chỉnh theo dòng đo lúc non tải.
An toàn khi đo
- Kiểm tra cấp đo lường CAT và điện áp ghi trên kìm phù hợp nơi đo. Đo ở tủ phân phối cần tối thiểu CAT III.
- Chỉ kẹp dây có vỏ cách điện. Không kẹp thanh cái trần khi không có đồ bảo hộ và người có chuyên môn.
- Không đo khi hàm kìm, vỏ máy nứt vỡ.
Đo dòng trong tủ điện đang có điện phải do người có chuyên môn thực hiện, có đồ bảo hộ phù hợp.
Đọc thêm: aptomat hay bị nhảy: nguyên nhân và cách xử lý, kiểm tra mất điện an toàn: thử – đo – thử lại.
Thiết bị VITCO liên quan
- Ampe kìm UNI-T: từ loại AC 100 A đến AC 2000 A, nhiều mã True RMS đo cả AC và DC như UT216C (AC/DC 600 A); UT206C có chế độ đo biến tần.
- Rơ le nhiệt Tengen TGR1: bảo vệ quá tải và mất pha cho động cơ 3 pha, dải chỉnh từ 0,16 A, lắp ghép trực tiếp với contactor TGC1.
Cần chọn ampe kìm hoặc thiết bị bảo vệ động cơ cho công trình cụ thể, gửi yêu cầu báo giá để kỹ sư VITCO hỗ trợ.
Nguồn tham khảo
- IEC 61010-2-032: yêu cầu an toàn cho kìm đo dòng cầm tay.
- IEC 61010-1: cấp đo lường (CAT II, CAT III, CAT IV) của thiết bị đo.
- Hướng dẫn sử dụng ampe kìm UNI-T dòng UT210, UT216.
