Nội dung bài viết
Aptomat nhảy là để bảo vệ dây dẫn và thiết bị. Vì vậy khi aptomat nhảy, đừng đóng lại liên tục hoặc thay aptomat lớn hơn, mà hãy tìm nguyên nhân. Bài viết giúp bạn phân biệt các nguyên nhân thường gặp và cách xử lý.
Nhận biết qua cách nhảy
| Dấu hiệu | Nguyên nhân thường gặp | Thiết bị tác động |
|---|---|---|
| Nhảy sau vài phút đến vài chục phút chạy tải, aptomat ấm hoặc nóng | Quá tải: tổng dòng tải vượt dòng định mức | Bộ bảo vệ nhiệt của MCB, MCCB, RCBO |
| Nhảy ngay khi đóng hoặc khi bật một thiết bị, có thể kèm tiếng nổ, vết cháy | Ngắn mạch: chạm pha – pha hoặc pha – trung tính | Bộ bảo vệ từ (cắt tức thời) |
| RCBO, RCCB nhảy, nhất là sau mưa hoặc khi bật bình nóng lạnh, máy bơm | Dòng rò: điện rò xuống đất qua thiết bị, dây ẩm | Bộ bảo vệ dòng rò |
Một số RCBO có cờ báo hoặc dấu hiệu riêng cho biết thiết bị nhảy do dòng rò hay do quá dòng. Xem hướng dẫn của nhà sản xuất.
Các nguyên nhân hay bị bỏ qua
- Chọn sai đường cong cắt. Động cơ, máy bơm, máy nén có dòng khởi động lớn. Dùng MCB đường cong B cho các tải này dễ bị nhảy lúc khởi động. Xem đường cong cắt B, C, D của MCB.
- Đầu cốt lỏng. Điểm đấu nối lỏng sẽ nóng lên, làm aptomat bên cạnh nóng theo và nhảy dù tải không lớn. Dấu hiệu: vỏ nhựa đổi màu, mùi khét.
- Tủ điện quá nóng. Aptomat đặt trong tủ kín, nóng (gần nguồn nhiệt, tủ ngoài nắng) thì khả năng mang dòng giảm so với giá trị ghi trên nhãn.
- Aptomat đã cũ hoặc hỏng. Sau nhiều lần cắt ngắn mạch, tiếp điểm và cơ cấu bị mòn, có thể nhảy ở dòng thấp hơn định mức.
- Ngưỡng dòng rò không phù hợp. Nhiều thiết bị có dòng rò nhỏ cùng nằm trên một RCCB 30 mA sẽ cộng dồn dòng rò, dễ nhảy. Nên chia mạch hợp lý. Xem cách chọn dòng rò 30, 100, 300 mA.
Trình tự tìm lỗi
- Ngắt các aptomat nhánh, hoặc rút phích các thiết bị trên mạch bị nhảy.
- Đóng lại aptomat. Nếu vẫn nhảy ngay khi chưa có tải, lỗi nằm ở dây dẫn hoặc ở chính aptomat.
- Cấp điện lần lượt từng thiết bị hoặc từng nhánh. Thiết bị nào làm aptomat nhảy là nơi cần kiểm tra.
- Đo dòng tải bằng ampe kìm khi tất cả tải đang chạy. Nếu dòng gần bằng hoặc vượt dòng định mức của aptomat, cần chia bớt tải sang mạch khác, hoặc tăng cỡ dây và aptomat theo tính toán.
- Với dòng rò: tách từng thiết bị để tìm thiết bị rò. Kiểm tra ổ cắm, hộp nối ở nơi ẩm. Đo điện trở cách điện của dây nếu cần.
Không nên làm
- Thay aptomat lớn hơn mà không tăng tiết diện dây. Aptomat lớn hơn sẽ không bảo vệ được dây, dây có thể quá nhiệt và gây cháy.
- Bỏ RCBO, RCCB vì "nhảy nhiều quá". Đây là lớp bảo vệ chống điện giật.
- Đóng lại nhiều lần khi đã có dấu hiệu ngắn mạch như tiếng nổ hoặc vết cháy.
Thiết bị liên quan: MCB, RCBO. Đọc thêm: MCB, MCCB, ACB khác nhau thế nào?
Việc kiểm tra trong tủ điện cần do người có chuyên môn thực hiện, sau khi đã cắt điện.
Thiết bị VITCO liên quan
- MCB Tengen TGB3: aptomat tép bảo vệ quá tải, ngắn mạch cho từng mạch; loại 1P cho mạch 1 pha, 3P, 4P cho mạch 3 pha.
- RCBO Tengen TGB1NLE, TGL1N: aptomat chống giật có bảo vệ quá tải, ngắn mạch; dòng rò 30 mA, khả năng cắt 4,5–10 kA tùy mã, dùng riêng cho từng mạch.
Cần đối chiếu model cho công trình cụ thể, gửi yêu cầu báo giá để kỹ sư VITCO hỗ trợ.
Nguồn tham khảo
- IEC 60898-1: Circuit-breakers for overcurrent protection for household and similar installations (đặc tính cắt nhiệt và từ, đường cong B, C, D).
- IEC 61009-1: Residual current operated circuit-breakers with integral overcurrent protection (RCBO).
