Nội dung bài viết
Sau mưa bão, nhiều công việc sửa chữa phải làm cùng lúc: thay ổ cắm bị ngập, đấu lại máy bơm, sửa tủ điện. Lỗi chết người thường gặp nhất là tin rằng mạch đã mất điện chỉ vì đã gạt aptomat. Aptomat có thể gạt nhầm mạch, mạch có thể được cấp từ hai nguồn, hoặc máy phát điện của nhà bên cạnh đang đẩy điện ngược lại.
Thợ điện chuyên nghiệp dùng một quy tắc đơn giản gồm 3 bước: thử – đo – thử lại.
Bước 1: Thử dụng cụ trên nguồn đang có điện
Trước khi đo mạch cần làm, đưa dụng cụ đo vào một điểm chắc chắn đang có điện, ví dụ ổ cắm ở mạch khác. Dụng cụ phải báo có điện.
Bước này loại trừ trường hợp dụng cụ hỏng, hết pin, chọn sai thang đo mà vẫn báo "không có điện".
Bước 2: Đo mạch cần làm
Cắt điện, khóa và treo biển ở aptomat. Sau đó đo tại đúng chỗ sẽ chạm tay vào, ở tất cả các cặp dây:
- Điện 1 pha: pha – trung tính, pha – tiếp địa, trung tính – tiếp địa.
- Điện 3 pha: từng cặp pha L1–L2, L2–L3, L1–L3, từng pha với trung tính và với tiếp địa.
Tất cả phải gần 0 V. Chỉ cần một cặp còn điện áp là chưa được làm.
Bước 3: Thử lại dụng cụ trên nguồn đang có điện
Đưa dụng cụ trở lại điểm có điện ở bước 1. Dụng cụ phải vẫn báo có điện. Bước này chứng minh dụng cụ không hỏng giữa chừng trong lúc đo.
Chọn dụng cụ đo nào
- Ưu tiên bút thử điện hai cực hoặc đồng hồ vạn năng ở thang đo điện áp AC.
- Bút thử không tiếp xúc (NCV, kêu khi đưa gần dây) chỉ dùng để dò nhanh, không đủ để xác nhận mất điện. Nó có thể không báo với dây có vỏ bọc dày hoặc khi pin yếu.
- Chọn đúng cấp đo lường CAT theo vị trí đo: CAT II cho ổ cắm và thiết bị cắm điện, CAT III cho tủ phân phối, tủ điện trong nhà xưởng, CAT IV cho đầu nguồn, đồng hồ điện, đường dây vào nhà. Dụng cụ ghi cấp CAT và điện áp, ví dụ "CAT III 1000 V". Que đo phải có cấp CAT không thấp hơn đồng hồ.
Xem thêm các thiết bị đo điện khác.
Lỗi hay gặp
- Chỉ đo pha – trung tính mà bỏ qua pha – tiếp địa, trong khi dây trung tính có thể bị đứt.
- Đo ở tủ rồi ra làm ở ổ cắm cuối dây, nơi có thể được cấp từ mạch khác.
- Dùng que đo nứt vỏ, đầu que trần dài.
- Quên rằng tụ điện, biến tần còn giữ điện áp sau khi cắt nguồn. Chờ đủ thời gian xả theo nhãn của thiết bị rồi mới đo.
Đọc thêm: 7 bước kiểm tra tủ điện bị ngập nước trước khi đóng điện, phân biệt dây pha, dây trung tính, dây tiếp địa.
Thao tác trong tủ điện phải do người có chuyên môn thực hiện, có đủ dụng cụ bảo hộ cách điện.
Nguồn tham khảo
- IEC 61010-1 và IEC 61010-2-033: yêu cầu an toàn cho thiết bị đo điện, các cấp đo lường CAT II, CAT III, CAT IV.
- IEC 61243-3: dụng cụ thử điện áp hai cực cho điện hạ áp.
- Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện QCVN 01:2020/BCT: kiểm tra không còn điện trước khi làm việc.
