Nội dung bài viết
Điện mặt trời mái nhà ngày càng phổ biến, nhất là sau khi Nghị định 243/2026/NĐ-CP nới tỷ lệ điện dư được bán. Một lỗi hay gặp ở các hệ tự lắp là dùng MCB thường (loại AC) cho phía tấm pin. Hai loại trông gần như giống nhau, nhưng cách chúng dập hồ quang khác nhau, và đây là chuyện an toàn cháy nổ.
Vì sao dòng một chiều khó cắt hơn
Khi aptomat mở tiếp điểm lúc đang có dòng, giữa hai tiếp điểm xuất hiện hồ quang điện. Aptomat chỉ cắt xong khi hồ quang tắt.
- Dòng xoay chiều đổi chiều liên tục. Ở lưới 50 Hz, dòng đi qua điểm 0 tới 100 lần mỗi giây. Tại điểm 0, hồ quang tự tắt, buồng dập hồ quang chỉ cần ngăn nó cháy lại.
- Dòng một chiều không bao giờ về 0. Hồ quang được duy trì liên tục, dài ra và nóng lên nếu buồng dập hồ quang không đủ sức kéo dài, làm nguội và chia cắt nó.
MCB DC được thiết kế cho việc này: buồng dập hồ quang lớn hơn, nhiều lá chia hồ quang hơn, thường có nam châm thổi hồ quang đẩy hồ quang vào buồng dập. Vì có nam châm, nhiều mẫu MCB DC phân biệt cực + và −: đấu ngược chiều, nam châm đẩy hồ quang ra xa buồng dập thay vì vào trong.
Dùng MCB AC cho phía pin thì sao
Nếu MCB AC không có thông số DC trong catalogue, khi có sự cố nó có thể không dập được hồ quang: tiếp điểm đã mở nhưng dòng vẫn chạy qua hồ quang, vỏ nhựa nóng chảy, cháy tủ. Điện áp chuỗi pin mặt trời thường vài trăm volt DC, cao hơn nhiều so với 230 V AC mà MCB AC 1 cực được thiết kế.
Một số MCB AC có ghi thêm thông số dùng cho DC trong catalogue của hãng. Chỉ dùng khi catalogue ghi rõ điện áp DC và khả năng cắt DC, không suy ra từ thông số AC.
Chọn MCB DC cho chuỗi pin
- Điện áp: điện áp định mức DC của MCB phải không nhỏ hơn điện áp hở mạch lớn nhất của chuỗi pin. Điện áp hở mạch (Voc) tăng khi trời lạnh, nên tính ở nhiệt độ thấp nhất nơi lắp. MCB DC thường tăng điện áp chịu được bằng cách đấu nối tiếp nhiều cực: 1 cực 250 V DC, 2 cực 500 V DC, 4 cực 1000 V DC (ví dụ dòng Tengen TGBG-63DC).
- Dòng điện: chọn theo dòng ngắn mạch (Isc) của tấm pin. Theo IEC 60364-7-712, thiết bị bảo vệ quá dòng chuỗi có dòng định mức từ khoảng 1,5 đến 2,4 lần Isc của tấm pin và không vượt dòng cầu chì nối tiếp tối đa ghi trên nhãn tấm pin.
- Khi nào cần: bảo vệ quá dòng cho từng chuỗi thường chỉ cần khi có từ 3 chuỗi song song trở lên. Dù vậy, MCB DC vẫn hay được dùng làm thiết bị đóng cắt cách ly phía DC để bảo trì biến tần.
- Đặc tính cắt: phía DC của hệ pin thường dùng đường cong C. Xem thêm đường cong cắt B, C, D của MCB.
Không chỉ MCB
Cùng nguyên tắc, các thiết bị khác ở phía DC cũng phải là loại DC: cầu dao cách ly DC, cầu chì gPV, chống sét lan truyền DC. Phía AC sau biến tần mới dùng MCB, MCCB và RCBO thông thường.
Lắp đặt, đấu nối phía DC của hệ pin mặt trời phải do người có chuyên môn thực hiện. Tấm pin vẫn phát điện khi có ánh sáng, kể cả khi đã cắt aptomat phía AC.
Thiết bị VITCO liên quan
- MCB DC Tengen TGBG-63DC: aptomat cho phía điện một chiều của hệ pin mặt trời, 1P đến 4P (250–1000 VDC tùy số cực), tới 63 A, khả năng cắt 6 kA.
- Biến tần bơm năng lượng mặt trời Megmeet MV810 SP2: chạy bơm trực tiếp từ tấm pin, 0,4–37 kW, có loại 1 pha 220 V và 3 pha 380 V.
- MCB Tengen TGB3: aptomat tép bảo vệ quá tải, ngắn mạch cho các mạch phía AC sau biến tần.
Cần chọn MCB DC theo cấu hình chuỗi pin cụ thể, gửi yêu cầu báo giá kèm số tấm pin, số chuỗi và thông số tấm pin để kỹ sư VITCO hỗ trợ.
Nguồn tham khảo
- IEC 60898-2: aptomat cho dòng AC và DC.
- IEC 60947-2: aptomat công nghiệp, khả năng cắt dòng một chiều.
- IEC 60364-7-712: hệ thống điện mặt trời, bảo vệ quá dòng phía DC.
- Catalogue MCB DC Tengen TGBG-63DC.
