Nội dung bài viết
Đồng hồ vạn năng (VOM, multimeter) đo được điện áp, dòng điện nhỏ, điện trở, thông mạch, nhiều loại đo thêm điện dung, tần số, nhiệt độ. Bài này đi vào ba phép đo dùng nhiều nhất trong sửa chữa tủ điện: điện áp, thông mạch và điện trở, cùng các lỗi hay làm hỏng đồng hồ.
Lưu ý an toàn: đo trong tủ điện đang có điện phải do người có chuyên môn thực hiện, dùng đồng hồ và que đo có cấp đo lường CAT phù hợp vị trí đo, đeo găng và kính bảo hộ.
Trước khi đo: kiểm tra que và lỗ cắm
- Que đen luôn cắm lỗ COM.
- Que đỏ cắm lỗ VΩ (lỗ có ký hiệu V, Ω, thông mạch) khi đo điện áp, điện trở, thông mạch.
- Lỗ A, mA chỉ dùng khi đo dòng. Quên rút que đỏ khỏi lỗ A rồi đo điện áp là lỗi kinh điển: đồng hồ thành một đoạn dây nối tắt hai pha, cầu chì trong đồng hồ đứt hoặc phát hồ quang.
- Que đo không nứt vỏ, đầu kim không lộ quá dài, dây không trầy.
Đo điện áp
- Chọn đúng thang: V~ (hoặc VAC) cho điện xoay chiều lưới 220/380 V; V⎓ (VDC) cho ắc quy, pin mặt trời, nguồn 24 VDC.
- Đồng hồ không tự chọn thang thì để thang cao hơn điện áp dự kiến.
- Chạm que vào hai điểm cần đo, giữ tay sau gờ chắn của que.
- Đọc số. Đo điện áp đầu ra biến tần hoặc tải có méo dạng thì cần đồng hồ True RMS; đồng hồ thường cho số sai.
Muốn xác nhận đã mất điện trước khi thao tác, làm theo trình tự thử – đo – thử lại: thử đồng hồ trên nguồn đang có điện, đo điểm cần kiểm tra, rồi thử lại trên nguồn có điện để chắc đồng hồ không hỏng giữa chừng.
Đo thông mạch
Thang thông mạch (biểu tượng loa hoặc sóng âm) kêu bíp khi điện trở giữa hai que rất nhỏ. Dùng để dò dây đứt, kiểm tra cầu chì, kiểm tra tiếp điểm.
- Chỉ đo khi đã cắt điện mạch cần đo. Đồng hồ phát dòng nhỏ từ pin của nó; nếu mạch còn điện, phép đo sai và đồng hồ có thể hỏng.
- Mạch có tụ điện (biến tần, bộ nguồn) phải chờ tụ xả hết theo hướng dẫn của hãng.
- Ví dụ thực tế: kiểm tra tiếp điểm, cuộn hút contactor, xem bài kiểm tra contactor bằng đồng hồ vạn năng.
Đo điện trở
- Cắt điện, tháo ít nhất một đầu linh kiện ra khỏi mạch nếu có thể, để các nhánh song song không làm sai số đo.
- Chọn thang Ω; chập hai que trước để biết điện trở que (thường vài phần mười ôm).
- Đo và trừ điện trở que khi đo giá trị nhỏ.
Đồng hồ vạn năng không thay được máy đo điện trở cách điện: nó chỉ đo với điện áp vài vôn, còn đo cách điện động cơ, cáp phải dùng điện áp thử 500 V hoặc 1000 V. Xem bài điện trở cách điện.
Lỗi hay gặp
- Để thang Ω hoặc thông mạch rồi chạm vào điểm có điện.
- Đo dòng bằng cách chạm que song song với tải (đúng ra phải mắc nối tiếp); đo dòng tải động cơ thì dùng ampe kìm an toàn hơn.
- Pin yếu: số nhảy, sai. Thay pin khi đồng hồ báo.
Thiết bị VITCO liên quan
- Đồng hồ vạn năng UNI-T UT89XE: True RMS, đo điện áp AC/DC đến 1000 V, dòng đến 20 A, điện trở đến 200 MΩ.
- Đồng hồ vạn năng UNI-T: các mẫu từ cơ bản đến loại đo biến tần.
- Ampe kìm: đo dòng tải không cần cắt mạch.
Cần chọn đồng hồ cho tổ bảo trì, gửi yêu cầu báo giá.
Nguồn tham khảo
- IEC 61010-1 và IEC 61010-2-033: an toàn thiết bị đo cầm tay, đồng hồ vạn năng.
- Hướng dẫn sử dụng đồng hồ vạn năng UNI-T UT89X series.
