Nội dung bài viết
Ruộng khoai mì ven hồ Dầu Tiếng, hay các khu xa điện lưới ở Tây Ninh, xưa nay tưới bằng máy bơm chạy dầu. Mùa khô năm 2026, giá dầu tăng mạnh khiến chi phí tưới đội lên, và nhiều nông dân đã chuyển sang bơm chạy bằng pin mặt trời kết hợp tưới nhỏ giọt. Bài này kể lại câu chuyện theo báo Dân Việt, sau đó VITCO phân tích cách hệ thống hoạt động.
Chuyện ở Tây Ninh
Thông tin trong mục này theo bài "Trên những cánh đồng khoai mì Tây Ninh nắng như đổ lửa, phép màu xuất hiện nhờ điện mặt trời", Nguyên Vỹ, báo Dân Việt, ngày 22/05/2026.
- Chi phí dầu: giá dầu diesel 0,05S niêm yết ngày 19/3 vượt 33.000 đồng/lít, gần gấp đôi mức khoảng 19.000 đồng/lít một tháng trước đó. Theo ông Nguyễn Công Khanh (xã Tân Châu), tưới bằng máy dầu tốn khoảng 300.000 đồng nhiên liệu mỗi lần, mùa khô tưới 4 lần/tuần.
- Hệ thống: pin mặt trời chạy bơm, kết hợp tưới nhỏ giọt và hòa phân bón vào nước tưới. Trước đây cần 9–10 tấm pin, chi phí gần 40 triệu đồng; nay chỉ cần 2–4 tấm pin, tổng chi phí còn khoảng 10–12 triệu đồng mỗi hệ thống. Bộ điều khiển (biến tần) tích hợp sẵn trong máy bơm.
- Kết quả theo người dân: ông Khanh cho biết năng suất ruộng tăng 25–30%, đạt hơn 40 tấn/ha. Anh Bùi Công Ngọc (xã Tân Hội) ước tính mô hình tiết kiệm khoảng 50% chi phí canh tác so với máy dầu và béc phun trước đây. Ông Dương Thanh Phương, phụ trách Trạm khuyến nông xã Tân Hội, cho biết nhiều ruộng tăng năng suất khoảng 20%, cỏ dại giảm đáng kể.
"Dùng pin mặt trời chỉ đầu tư 1 lần nhưng có thể sử dụng hàng chục năm", ông Khanh nói với Dân Việt.
Các con số trên là do nông dân và cán bộ khuyến nông chia sẻ với báo, phụ thuộc giống, đất, thời tiết và cách canh tác của từng ruộng.
Vì sao chỉ cần vài tấm pin
Phần này là phân tích của VITCO, không có trong bài báo.
- Tưới nhỏ giọt cần lưu lượng nhỏ: nước đi thẳng vào gốc, ít thất thoát hơn béc phun, nên bơm công suất nhỏ là đủ.
- Bơm chỉ chạy ban ngày, theo nắng: nắng mạnh nhất cũng là lúc cây cần nước nhất. Hệ thống không cần ắc quy, đỡ phần chi phí đắt và mau hỏng nhất.
- Bơm có bộ điều khiển tích hợp: bộ điều khiển dò điểm công suất cực đại của tấm pin (MPPT), cho bơm chạy chậm khi nắng yếu và nhanh khi nắng mạnh, thay vì tắt hẳn.
Ví dụ tính toán chi phí dầu
Ví dụ tính của VITCO từ số liệu trong bài báo, chỉ để tham khảo: 300.000 đồng/lần × 4 lần/tuần = khoảng 1,2 triệu đồng tiền dầu mỗi tuần mùa khô. So với hệ thống pin 10–12 triệu đồng, tiền dầu của khoảng 9–10 tuần tưới đã tương đương chi phí hệ thống. Phép tính chưa gồm giá máy bơm, công lắp đặt, bảo dưỡng và chưa tính số lần tưới thực tế từng ruộng.
Khi muốn dùng bơm điện xoay chiều sẵn có
Bơm DC tích hợp bộ điều khiển hợp với ruộng nhỏ. Vườn lớn hơn, hoặc đã có sẵn bơm điện 1 pha 220 V hay 3 pha 380 V, thì có thể giữ bơm cũ và lắp biến tần bơm năng lượng mặt trời ở giữa tấm pin và bơm:
- Biến tần nhận điện một chiều từ dàn pin, đổi ra điện xoay chiều có tần số thay đổi theo nắng để chạy bơm.
- Khi thiếu nắng, loại có đầu vào lưới có thể chuyển sang chạy bằng điện lưới hoặc máy phát.
- Số tấm pin phải tính theo công suất bơm và điện áp đầu vào của biến tần, không lấy con số 2–4 tấm của bơm DC nhỏ để áp dụng.
- Phía dàn pin là điện một chiều, phải dùng aptomat loại DC; lý do xem bài MCB AC và MCB DC.
Một câu chuyện tương tự với bơm tưới sầu riêng ở Đồng Nai: bỏ máy dầu, chạy bơm tưới bằng điện mặt trời.
Thiết bị VITCO cho mô hình này
- Biến tần bơm năng lượng mặt trời Megmeet MV810 SP2: chạy bơm có sẵn trực tiếp từ dàn pin, không cần ắc quy; dòng MV810 SP2 có loại 1 pha 220 V từ 0,4 kW và loại 3 pha 380 V đến 37 kW.
- MCB DC Tengen TGBG-63DC: aptomat cho phía điện một chiều của dàn pin, 1P đến 4P, tới 63 A.
- Contactor Tengen TGC1 và rơ le nhiệt TGR1: khi bơm còn chạy bằng điện lưới qua tủ điều khiển, bảo vệ quá tải và mất pha cho động cơ bơm.
Cần tính số tấm pin và chọn biến tần cho bơm hiện có, gửi yêu cầu báo giá kèm công suất, điện áp bơm và độ sâu giếng hoặc chiều cao đẩy.
Nguồn tham khảo
- Nguyên Vỹ, Trên những cánh đồng khoai mì Tây Ninh nắng như đổ lửa, phép màu xuất hiện nhờ điện mặt trời, Dân Việt, 22/05/2026.
- Trang sản phẩm Megmeet MV810 (SP2) và Tengen TGBG-63DC trên website VITCO.
