Nội dung bài viết
Mùa khô, tiền dầu chạy máy bơm là khoản chi lớn của nhà vườn. Ở Đồng Nai, nhiều chủ vườn sầu riêng đã chuyển sang dùng điện mặt trời để chạy bơm tưới, kể cả ở những nơi điện lưới chưa kéo tới. Bài này kể lại hai trường hợp được báo Tuổi Trẻ đưa tin, rồi giải thích một hệ bơm năng lượng mặt trời gồm những gì.
Chuyện của hai nhà vườn
Các thông tin trong mục này lấy từ bài "Khi nông dân không ngán hóa đơn điện" của tác giả Ngọc Sang, báo Tuổi Trẻ, ngày 12/06/2026.
Anh Lý Văn Mạnh (42 tuổi), xã Phước Sơn, TP Đồng Nai có 5 ha sầu riêng, xen tiêu và cà phê. Khu vườn không có điện lưới quốc gia. Trước đây, tiền dầu chạy máy bơm tưới của anh khoảng 5 triệu đồng. Anh đầu tư gần 100 triệu đồng cho hệ điện mặt trời để tưới và bơm phân. Hệ thống cấp điện ba pha cho một máy bơm lớn hút nước từ ao. Anh Mạnh nói với phóng viên: "Dùng cái này tiết kiệm hơn nhiều."
Anh Nguyễn Văn Công (35 tuổi), xã Bù Đăng, TP Đồng Nai có 25 ha sầu riêng. Theo bài báo, trước đây có ngày chỉ tưới nhẹ mà tiền dầu chạy bơm đã hơn 10 triệu đồng, chưa kể thuê một người tưới với giá 350.000 đồng mỗi ngày. Anh bắt đầu bằng vài tấm pin để thử, rồi mở rộng dần. Đến nay, điện mặt trời đáp ứng phần lớn nhu cầu thiết bị trong vườn, và phần lớn việc tưới đã tự động.
Cùng bài báo còn có hai trường hợp ở An Giang: một cơ sở spa lắp 60 kW điện mặt trời mái nhà và một nhà máy chế biến thủy sản lắp hệ khoảng 500 kWp. Hai trường hợp này dùng điện mặt trời áp mái để giảm tiền điện, không phải để chạy bơm tưới.
Hệ bơm tưới điện mặt trời gồm những gì
Phần này do VITCO tổng hợp, mô tả cấu hình thường gặp, không phải hệ thống của các nhà vườn trong bài báo.
- Dàn pin mặt trời: các tấm pin đấu nối tiếp thành chuỗi để đạt điện áp DC phù hợp với biến tần.
- Aptomat DC và chống sét DC: cắt điện phía pin khi bảo trì, bảo vệ khi có sự cố. Phía này phải dùng thiết bị loại DC, xem vì sao không dùng MCB AC cho điện mặt trời.
- Biến tần bơm năng lượng mặt trời: nhận điện DC từ dàn pin, biến thành điện xoay chiều có tần số thay đổi để chạy máy bơm. Biến tần có chức năng dò điểm công suất cực đại (MPPT): nắng mạnh bơm chạy nhanh, nắng yếu bơm chạy chậm hơn thay vì tắt hẳn. Nhiều loại tự "ngủ" khi nắng yếu và tự chạy lại khi đủ nắng.
Ví dụ theo thông số hãng của biến tần Megmeet MV810 SP2 2,2 kW: hãng khuyến nghị dàn pin khoảng 4 kWp, mắc chuỗi sao cho điện áp hở mạch nằm trong khoảng 600–750 V DC (tối đa 900 V DC). Với chuỗi điện áp này, aptomat DC phía pin phải chịu được tới 750 V DC trở lên, ví dụ loại 3 cực hoặc 4 cực. 4. Máy bơm: thường là bơm 3 pha có sẵn. Biến tần loại vào 1 pha 220 V hoặc 3 pha 380 V tùy bơm. 5. Cảm biến mực nước, phao: dừng bơm khi giếng hoặc ao cạn để bảo vệ bơm, dừng khi bồn chứa đầy.
Nhiều biến tần bơm loại này còn nhận được điện lưới hoặc máy phát làm nguồn dự phòng, để tưới cả lúc trời âm u hoặc ban đêm. Ví dụ, MV810 SP2 loại 3 pha tự chuyển sang lưới hoặc máy phát 3 pha 380–480 V khi thiếu nắng.
Cần chuẩn bị thông tin gì
Muốn tính một hệ bơm năng lượng mặt trời, cần có các thông tin sau:
- Máy bơm hiện có: công suất (kW hoặc HP), điện áp, số pha, ghi trên nhãn bơm.
- Cột áp và lưu lượng cần: độ sâu mực nước, độ cao và khoảng cách tới điểm tưới, số bép tưới hoặc béc phun.
- Nhu cầu nước mỗi ngày và số giờ nắng trung bình ở vườn.
- Có điện lưới hay không, có máy phát dự phòng hay không.
- Diện tích đặt tấm pin, hướng nắng, có bóng cây che hay không.
Với các thông tin này, kỹ sư tính được công suất biến tần, số tấm pin và cách đấu chuỗi. Chi phí và mức tiết kiệm phụ thuộc vào từng vườn: loại bơm, số giờ tưới, giá dầu và giá thiết bị tại thời điểm đầu tư. Các con số trong bài báo là của từng chủ vườn, không áp dụng chung cho mọi trường hợp.
Lắp đặt dàn pin, tủ điện và đấu nối biến tần phải do người có chuyên môn thực hiện. Dàn pin luôn có điện khi có ánh sáng.
Thiết bị VITCO cho mô hình này
- Biến tần bơm năng lượng mặt trời Megmeet MV810 SP2: chạy bơm trực tiếp từ tấm pin, 0,4–37 kW, có loại 1 pha 220 V và 3 pha 380 V.
- MCB DC Tengen TGBG-63DC: aptomat cho phía điện một chiều của dàn pin, 1P đến 4P (250–1000 VDC tùy số cực), tới 63 A, khả năng cắt 6 kA.
- MCB Tengen TGB3: aptomat tép bảo vệ quá tải, ngắn mạch cho mạch nguồn dự phòng phía AC và mạch điều khiển.
Gửi yêu cầu báo giá kèm thông số máy bơm và nhu cầu tưới để kỹ sư VITCO đề xuất cấu hình phù hợp.
Nguồn tham khảo
- Ngọc Sang, Khi nông dân không ngán hóa đơn điện, Tuổi Trẻ, 12/06/2026.
- Tài liệu biến tần bơm năng lượng mặt trời Megmeet MV810 SP2.
- IEC 60364-7-712: hệ thống điện mặt trời.
