Khóa liên động (interlock) là cơ cấu ngăn hai thiết bị cùng đóng khi việc đóng đồng thời gây ngắn mạch hoặc nguy hiểm. Hai trường hợp thường gặp:
- Mạch đảo chiều động cơ: contactor thuận và contactor nghịch đóng cùng lúc sẽ ngắn mạch giữa hai pha.
- Chuyển nguồn lưới – máy phát: hai aptomat nguồn đóng cùng lúc sẽ nối máy phát với lưới, gây điện ngược lên lưới, nguy hiểm cho người sửa chữa đường dây.
Các kiểu liên động
- Liên động điện: tiếp điểm phụ NC của thiết bị này đấu nối tiếp vào mạch cuộn hút (hoặc mạch đóng) của thiết bị kia. Thiết bị này đang đóng thì thiết bị kia không nhận được lệnh đóng.
- Liên động cơ khí: bộ khóa cơ lắp giữa hai contactor hoặc hai aptomat, chặn vật lý không cho cả hai cùng đóng, kể cả khi tiếp điểm điện bị dính hoặc có người ấn tay.
- Liên động bằng chương trình: PLC, bộ điều khiển ATS kiểm tra trạng thái trước khi ra lệnh; vẫn nên kèm liên động điện hoặc cơ khí ở phần cứng.
Mạch quan trọng nên dùng cả liên động điện và cơ khí, vì mỗi kiểu bảo vệ cho một tình huống hỏng khác nhau.
Xem ví dụ trong bài đảo chiều động cơ 3 pha an toàn, bài đấu máy phát điện an toàn và thuật ngữ ATS.
Nguồn tham khảo
- IEC 60204-1: thiết bị điện của máy, yêu cầu liên động.
- IEC 60947-4-1: contactor và mạch khởi động đảo chiều.
- IEC 60947-6-1: thiết bị chuyển nguồn (ATS).