Nội dung bài viết
Băng tải PVC, băng tải cao su, băng tải xích, con lăn có động cơ, vít tải và gàu tải đều có chung một đặc điểm: mô-men cần để kéo gần như không đổi ở mọi tốc độ, và lớn nhất lúc khởi động khi băng đang đầy hàng. Lắp biến tần cho các máy này giúp khởi động êm, chỉnh tốc độ theo nhịp sản xuất, giảm đổ hàng khi dừng và chạy nhắp chậm khi căn chỉnh băng. Nhưng nếu chọn biến tần theo kiểu quạt, bơm (tải nhẹ) thì rất dễ gặp lỗi quá dòng, quá tải ngay những lần khởi động đầu tiên.
Bài này đi theo đúng thứ tự khi làm một tủ điều khiển băng tải: chọn công suất, quyết định có cần điện trở hãm không, rồi cài thêm các thông số riêng cho băng tải. Số liệu thiết bị lấy từ sổ tay biến tần Megmeet MV820, phiên bản V2.0 (08/2026).
Băng tải khác quạt, bơm ở chỗ nào
| Băng tải, vít tải, gàu tải | Quạt, bơm ly tâm | |
|---|---|---|
| Loại tải | Mô-men không đổi | Mô-men giảm mạnh khi giảm tốc độ |
| Lúc khởi động | Nặng nhất, nhất là khi đầy hàng | Nhẹ |
| Chế độ chọn biến tần | HD (tải nặng) | ND (tải nhẹ) nếu biến tần có |
| Rủi ro thường gặp | Quá dòng, quá tải lúc khởi động; quá áp khi dừng nhanh hoặc băng tải nghiêng chạy xuống | Ít khi quá tải |
Ở chế độ HD, biến tần MV820 chịu được 150% dòng định mức trong 1 phút, 180% trong 6 giây, 200% trong 1 giây. Ở chế độ điều khiển vector không cảm biến, mô-men khởi động đạt 150% ở 0,25 Hz. Đây là hai con số quan trọng nhất với băng tải: biến tần cần đủ dư dòng để kéo băng đầy hàng từ đứng yên.
Bước 1: chọn công suất theo dòng điện, không chỉ theo kW
Cách chọn an toàn cho băng tải:
- Đọc dòng định mức trên nhãn động cơ ở điện áp đang dùng (xem cách đọc nhãn động cơ).
- Chọn biến tần có dòng ra định mức HD lớn hơn hoặc bằng dòng đó.
- Với tải khởi động nặng (vít tải, gàu tải, băng tải nghiêng đi lên, băng tải thường dừng khi đầy hàng), chọn lớn hơn một cấp so với công suất động cơ.
Bảng dưới là các mã MV820 3 pha 380 V hay dùng cho băng tải, theo bảng 1-1 (dòng ra HD), bảng 4-4 (cầu chì, dây) và bảng phụ lục 2-2 (điện trở hãm) của sổ tay:
| Biến tần | Công suất HD | Dòng ra HD | Cầu chì đầu vào | Dây động lực | Điện trở hãm khuyến nghị |
|---|---|---|---|---|---|
| MV820G1-4T0.75B | 0,75 kW | 2,7 A | 10 A | 1 mm² | 140 W / 800 Ω |
| MV820G1-4T1.5B | 1,5 kW | 4,2 A | 10 A | 1,5 mm² | 300 W / 380 Ω |
| MV820G1-4T2.2B | 2,2 kW | 5,6 A | 15 A | 1,5 mm² | 440 W / 260 Ω |
| MV820G1-4T3.7B | 3,7 kW | 9,4 A | 30 A | 2,5 mm² | 740 W / 150 Ω |
| MV820G1-4T5.5B | 5,5 kW | 13 A | 40 A | 4 mm² | 1100 W / 100 Ω |
| MV820G1-4T7.5B | 7,5 kW | 17 A | 60 A | 6 mm² | 1500 W / 75 Ω |
| MV820G1-4T11B | 11 kW | 25 A | 70 A | 6 mm² | 2200 W / 50 Ω |
| MV820G1-4T15B | 15 kW | 32 A | 70 A | 6 mm² | 3000 W / 38 Ω |
Điện trở hãm trong bảng tính cho mô-men hãm 120%; sổ tay cũng ghi giá trị điện trở nhỏ nhất cho từng mã (ví dụ 4T3.7B không dưới 82 Ω), không được chọn điện trở nhỏ hơn mức đó.
Ví dụ: băng tải cao su dài, thường phải khởi động lại khi còn hàng trên băng, dùng motor giảm tốc 2,2 kW, nhãn ghi 5,0 A ở 380 V.
- Theo dòng điện, MV820G1-4T2.2B (5,6 A) là vừa đủ.
- Nhưng đây là tải khởi động nặng và lặp lại, nên chọn MV820G1-4T3.7B (9,4 A): dư khoảng 88% dòng định mức, cộng thêm khả năng chịu 150% trong 1 phút, đủ để kéo băng đầy hàng mà không báo quá tải.
- Nếu băng tải luôn khởi động không tải và chạy bằng phẳng, 4T2.2B là đủ.
Trường hợp chọn thiếu một cấp cho tải nặng đã gặp ngoài thực tế: xem máy uốn ống báo lỗi OL2 phải thay biến tần lớn hơn.
Bước 2: có cần điện trở hãm không
Khi băng tải giảm tốc nhanh, hoặc băng tải nghiêng, chữ Z chạy hàng đi xuống, quán tính và trọng lượng hàng kéo động cơ quay nhanh hơn tốc độ biến tần đặt. Lúc đó động cơ thành máy phát, đẩy năng lượng ngược về biến tần làm điện áp DC bên trong tăng lên. Không có chỗ xả, biến tần sẽ báo quá áp và dừng.
Với MV820:
- Các mã từ 110 kW trở xuống có sẵn bộ hãm bên trong; chỉ cần mua thêm điện trở hãm và đấu vào hai cực + và BR trên hàng cực động lực.
- Hai thông số liên quan chỉ có tác dụng với mã có bộ hãm tích hợp: P08.31 (tỉ lệ sử dụng hãm, mặc định 100%) và P08.32 (điện áp bắt đầu hãm, 650–790 V, mặc định 680 V). Thường để mặc định.
Cần điện trở hãm khi: băng tải nghiêng hoặc chữ Z có chiều chạy xuống, băng tải nặng cần dừng nhanh (thời gian giảm tốc ngắn), hoặc vít tải, gàu tải hay báo quá áp khi dừng. Có thể bỏ qua khi: băng tải nằm ngang, nhẹ, chấp nhận giảm tốc chậm hoặc dừng tự do.
Một lưu ý an toàn: biến tần không giữ được băng tải nghiêng khi đã dừng hoặc mất điện. Băng tải nghiêng chở hàng cần cơ cấu chống trôi ngược hoặc động cơ có phanh theo thiết kế cơ khí của nhà chế tạo; điện trở hãm chỉ giúp giảm tốc, không thay được phanh cơ.
Bước 3: cài thêm các thông số riêng cho băng tải
Trước hết làm đủ các bước cơ bản trong hướng dẫn cài đặt nhanh MV820: khôi phục cài đặt gốc, nhập thông số động cơ theo nhãn, tự dò thông số động cơ. Sau đó cài thêm:
Bản in cho thợ lắp đặt: toàn bộ bảng chọn biến tần, điện trở hãm và các thông số dưới đây có trong bảng cài đặt nhanh MV820 cho băng tải (PDF 1 trang A4), in ra và dán trong cánh tủ điện để dùng khi chạy thử.
| Mục đích | Thông số | Giá trị gợi ý cho băng tải | Mặc định |
|---|---|---|---|
| Mô-men lớn ở tốc độ thấp | P02.00 (chế độ điều khiển) | 0: vector không cảm biến (SVC), sau khi đã tự dò P03.27 | 2: V/f |
| Khởi động, dừng êm, không xô hàng | P11.00 (kiểu tăng/giảm tốc) | 1: đường cong S | 0: đường thẳng |
| Độ mềm hai đầu đường cong S | P11.07, P11.08 | 10–30%, tổng hai thông số không quá 100% | 10%, 10% |
| Thời gian tăng, giảm tốc | P02.13, P02.14 | Theo tải; băng tải dài, nặng đặt dài hơn mặc định | 10 s (đến 5,5 kW) |
| Khởi động khi băng đầy hàng | P08.02, P08.03 (tần số khởi động, thời gian giữ) | Ví dụ 1–2 Hz giữ 0,5–1 s, chỉnh theo thực tế | 0 Hz, 0 s |
| Chạy lại khi băng còn đang trôi | P08.00 (kiểu khởi động) | 1: dò tốc độ rồi chạy tiếp | 0 |
| Chạy nhắp để căn chỉnh băng | Gán chức năng 3 (chạy nhắp thuận) cho một cực DI; P11.10 | P11.10: 3–5 Hz | 5 Hz |
| Thời gian tăng, giảm tốc khi chạy nhắp | P11.11, P11.12 | Giữ hoặc giảm cho nhanh | 6 s |
| Băng tải không được chạy ngược | P08.27 (cấm chạy nghịch) | 1: cấm | 0 |
| Bảo vệ quá tải động cơ | P03.29, P03.28 | Để bật (P03.29 = 1); chỉnh P03.28 khi dòng định mức động cơ không khớp với biến tần | 1; 100% |
Giải thích thêm vài thông số:
- Đường cong S (P11.00 = 1): sổ tay MV820 ghi rõ chế độ này dùng cho việc khởi động, dừng của tải chở hàng và truyền tải như thang máy và băng tải. Tốc độ thay đổi chậm ở đầu và cuối quá trình tăng tốc, nên hàng trên băng không bị xô, chai lọ không đổ, xích và khớp nối ít bị giật.
- Tần số khởi động và thời gian giữ (P08.02, P08.03): sổ tay khuyến nghị đặt thời gian giữ phù hợp cho ứng dụng khởi động tải nặng. Biến tần giữ ở tần số thấp một lúc cho băng căng đều rồi mới tăng tốc.
- Dò tốc độ (P08.00 = 1): băng tải dài hoặc nặng thường còn trôi vài giây sau khi dừng. Nếu có lệnh chạy lại lúc đó, biến tần dò tốc độ đang quay và chạy tiếp từ đó, dòng và áp êm, không bị giật.
- Chạy nhắp (chức năng DI số 3): đấu một nút nhấn vào cực DI còn trống, gán chức năng 3. Thợ giữ nút thì băng chạy chậm ở tần số P11.10, nhả ra thì dừng, rất tiện khi căn băng bị lệch.
- Bảo vệ quá tải động cơ (P03.28): khi chọn biến tần lớn hơn một cấp như ở bước 1, dòng định mức của động cơ nhỏ hơn của biến tần. Sổ tay hướng dẫn dùng P03.28 trong trường hợp này để bảo vệ quá tải đúng cho động cơ; giá trị càng nhỏ thì bảo vệ tác động càng sớm.
- Cấm chạy nghịch (P08.27 = 1): dùng cho băng tải cấp liệu vào máy nghiền, máy trộn, gàu tải... mà chạy ngược có thể làm hỏng thiết bị. Chú ý: chức năng này chặn lệnh chạy nghịch của biến tần, không chống được trôi ngược do trọng lượng hàng khi đã dừng.
Nhiều băng tải trong một dây chuyền
- Vài tốc độ cố định (ví dụ chạy chậm khi nạp hàng, chạy nhanh khi xả): dùng chức năng nhiều cấp tốc độ qua các cực DI, xem sơ đồ 3 trong bài sơ đồ đấu dây biến tần MV820. MV820 hỗ trợ tối đa 16 cấp tốc độ.
- Nhiều băng tải chạy theo PLC hoặc màn hình HMI: MV820 có sẵn cổng RS485 chuẩn Modbus trên bo điều khiển, PLC có thể ra lệnh chạy, dừng và đặt tốc độ cho từng biến tần qua một đường dây truyền thông.
- Băng tải nối tiếp nhau: nên khóa liên động để băng phía sau chỉ chạy khi băng phía trước đã chạy, tránh dồn hàng. Có thể dùng ngõ ra báo chạy (DO2) hoặc rơ le báo lỗi (RO1) của biến tần cho việc này, xem sơ đồ 4 trong bài sơ đồ đấu dây.
Thiết bị cho một tủ điều khiển băng tải
| Thiết bị | Ghi chú khi chọn |
|---|---|
| Biến tần Megmeet MV820 | Chọn theo bước 1 |
| Điện trở xả (điện trở hãm) | Khi cần, chọn theo bảng ở bước 1, không nhỏ hơn giá trị tối thiểu |
| Bảo vệ đầu vào: cầu chì hoặc MCCB | Dòng cầu chì khuyến nghị theo bảng ở bước 1 |
| Contactor đầu nguồn (nếu cần) | Sổ tay MV820 lưu ý không dùng contactor đóng, cắt nguồn để chạy, dừng biến tần; chạy, dừng bằng lệnh của biến tần |
| Nút nhấn, công tắc và đèn báo | Chạy, dừng, chạy nhắp, dừng khẩn, báo lỗi |
| Motor và hộp số giảm tốc | Theo thiết kế băng tải |
Tóm tắt
- Băng tải, vít tải, gàu tải là tải mô-men không đổi: chọn biến tần theo dòng ra HD, tải khởi động nặng thì lớn hơn một cấp.
- Băng tải nghiêng chạy xuống hoặc cần dừng nhanh: lắp điện trở hãm vào cực + và BR (MV820 đến 110 kW có sẵn bộ hãm). Không thay được phanh cơ.
- Ngoài các bước cài đặt cơ bản, cài thêm: SVC, đường cong S, tần số khởi động, dò tốc độ, chạy nhắp, cấm chạy nghịch khi cần.
Đang thiết kế hoặc cải tạo băng tải? Gửi công suất, dòng điện trên nhãn động cơ, chiều dài, độ nghiêng của băng và loại hàng kèm yêu cầu báo giá; kỹ sư VITCO sẽ đề xuất biến tần, điện trở hãm và danh sách thiết bị tủ điện, hỗ trợ cài đặt thông số khi chạy thử.
Nguồn tham khảo
- Megmeet, MV820 Series AC Drive User Manual, V2.0 (08/2026): mục 1.3, bảng 1-1 (dòng định mức); thông số kỹ thuật chung (quá tải HD, mô-men khởi động, bộ hãm tích hợp); mục 2.2.8 và 4.1 (cực + và BR); bảng 4-4 (cầu chì, dây); mục 7.4, 7.9, 7.12 (thông số P03, P08, P11); phụ lục 2, bảng 2-2 (điện trở hãm).
- IEC 61800-2: tiêu chuẩn chung cho hệ truyền động điện điều chỉnh tốc độ (được sổ tay MV820 dẫn chiếu).
