Nội dung bài viết
Nhà xưởng có trạm biến áp riêng sẽ thấy trên vỏ máy một tấm nhãn kim loại ghi nhiều thông số. Không cần nhớ hết, nhưng vài thông số quyết định cách chọn thiết bị cho tủ điện tổng phía hạ áp: công suất, điện áp, tổ đấu dây và Uk%.
Công suất định mức (kVA)
Máy biến áp ghi công suất bằng kVA (công suất biểu kiến), không phải kW, vì máy không biết tải có hệ số công suất bao nhiêu. Từ kVA tính được dòng định mức:
I = S / (√3 × U)
Ví dụ: máy 1000 kVA, phía hạ áp 0,4 kV: I = 1000 / (1,732 × 0,4) ≈ 1443 A. Đây là dòng để chọn ACB tổng và thanh cái. Cách quy đổi nhanh kVA, kW, dòng điện xem bài quy đổi nhanh HP, kW, kVA và dòng điện.
Điện áp sơ cấp, thứ cấp và nấc phân áp
- 22/0,4 kV (hoặc 22 kV / 400 V): sơ cấp nối lưới trung thế 22 kV, thứ cấp 400 V cấp cho nhà xưởng. Điện áp thứ cấp ghi là điện áp không tải.
- Nấc phân áp, ví dụ ±2 × 2,5%: cho phép đổi tỉ số biến áp để chỉnh điện áp thứ cấp khi lưới cao hoặc thấp. Máy phân phối thường đổi nấc khi đã cắt điện, do điện lực hoặc đơn vị quản lý trạm thực hiện.
Tổ đấu dây (ví dụ Dyn11)
Ký hiệu cho biết cách đấu cuộn dây và độ lệch pha giữa hai phía:
| Ký tự | Ý nghĩa |
|---|---|
| D (viết hoa) | Cuộn cao áp đấu tam giác |
| y (viết thường) | Cuộn hạ áp đấu sao |
| n | Có đưa dây trung tính phía hạ áp ra ngoài |
| 11 | Điện áp hạ áp lệch 11 × 30° = 330° so với cao áp, như kim đồng hồ chỉ 11 giờ |
Dyn11 rất phổ biến ở máy phân phối vì có dây trung tính cho tải 1 pha, và cuộn tam giác phía cao áp giúp chịu tải lệch pha tốt hơn. Hai máy biến áp chỉ được chạy song song khi cùng tổ đấu dây, cùng tỉ số và Uk% gần bằng nhau. Cách đấu sao, tam giác xem thuật ngữ đấu sao và đấu tam giác.
Điện áp ngắn mạch Uk%
Uk% là điện áp cần đặt vào sơ cấp, khi thứ cấp bị nối tắt, để dòng đạt định mức, tính bằng % điện áp định mức. Máy phân phối thường có Uk khoảng 4–6% (IEC 60076-5 nêu giá trị tối thiểu theo cấp công suất).
Uk% cho biết dòng ngắn mạch lớn nhất ở đầu cực hạ áp, giả sử lưới phía trên rất mạnh:
Ik ≈ I định mức / Uk
Ví dụ tính: máy 1000 kVA, Uk = 6%: Ik ≈ 1443 / 0,06 ≈ 24 kA. Thiết bị đóng cắt đặt ngay sau máy cần khả năng cắt ngắn mạch Icu lớn hơn giá trị này, có dự phòng. Uk nhỏ thì sụt áp khi mang tải ít hơn, nhưng dòng ngắn mạch lớn hơn; Uk lớn thì ngược lại.
Các thông số khác trên nhãn
- Tổn hao không tải P0 (W): mất khi máy có điện, kể cả lúc không có tải.
- Tổn hao có tải Pk (W): tăng theo bình phương dòng tải.
- Kiểu làm mát, ví dụ ONAN: dầu tuần hoàn tự nhiên, không khí tự nhiên.
- Tần số, số pha, khối lượng dầu, năm sản xuất, số chế tạo.
Thiết bị VITCO liên quan
- ACB Tengen TGW1N: aptomat tổng phía hạ áp máy biến áp, chọn theo dòng định mức và dòng ngắn mạch tính ở trên.
- MCCB Tengen TGM3: cho các lộ ra từ tủ tổng tới tủ phân phối.
- Biến áp điều khiển Tengen TGBK1: biến áp nhỏ cấp nguồn cho mạch điều khiển trong tủ, khác máy biến áp phân phối nói ở bài này. Phân biệt với ổn áp xem bài ổn áp và biến áp cách ly khác nhau thế nào.
Gửi thông số nhãn máy biến áp khi yêu cầu báo giá tủ điện tổng, kỹ sư VITCO sẽ tính dòng và chọn thiết bị phù hợp.
Nguồn tham khảo
- IEC 60076-1: máy biến áp điện lực, phần chung (thông số định mức, ký hiệu tổ đấu dây).
- IEC 60076-5: khả năng chịu ngắn mạch, trở kháng ngắn mạch tối thiểu.
